® International Academy for Interior Design/Instituut voor Binnenhuisarchitectuur/IVB


HOME

KLEURMANIA 2
Zie ook: -KLEURMANIA 1-

DE KRACHT VAN KLEUR

De Britse chemicus Philip Ball voegt een dimensie toe aan de historie van de schilderkunst. Waarom waren de Romeinen sober en knalden de middeleeuwers? Wie was de kracht achter van Gogh? Wat maakt een gevandaliseerde Newman lastig te repareren? Van 29 naar 4000 kleuren; de geschiedenis van verf.
Jackson Pollock ('Binnenhuisarchitectuur, Kleur & Styling') veranderde in de jaren veertig van de vorige eeuw voorgoed de Amerikaanse schilderkunst. Daarmee verschoof ook het artistieke zwaartepunt van de beeldende kunst voor decenialang van Europa naar New York.

Jackson Pollock (1912-1956)


Die revolutie is sindsdien aan veel oorzaken toegeschreven. Aan het talent van de kunstenaar zelf natuurlijk. Aan zijn vrouw, de schilder Lee Krasner; aan de steun van verzamelaar Peggy Guggenheim; aan de inspirerende aanwezigheid van bekende, uit Europa gevluchte kunstenaars; aan de economische opbloei tijdens en na de Tweede Wereldoorlog; aan de nieuwe, dominate rol van Amerika in de wereld; en natuurlijk aan de alcohol.
 
Lee Krasner (1908-1984)

Maar in het boek van de chemicus Philip Ball, -Bright Earth The Invention of Color-, blijkt dat een van de belangrijkste oorzaken van Pollocks revolutie in de chemie is te vinden. Aan het einde van de Eerste Wereldoorlog was overschot ontstaan van het gevaarlijk chemische nitrocellulose. Voor een grote hoeveelheid van die stof, geproduceerd vanwege zijn explosieve eigenschappen, werd een nieuwe bestemming gezocht. Die werd gevonden door het als hoofdbestandeel te gebruiken van een nieuwe synthetische lak 'enamel' genoemd, die zo snel droogde dat de tijd voor het spuiten van de auto's van General Motors daalde van tien dagen naar dertig minuten.

PIGMENTEN
Door de massaproductie werd die verf al snel zo goedkoop, dat hij al in de jaren twintig en dertig aantrekkelijk experimenteel materiaal kon worden voor avant-gardekunstenaars als Francis Picabia en Marcel Duchamp in Frankrijk. Zowel de substantie als het kleurenscala werden daarna snel verfijnd, tot onder meer het perfect-vloeibare en sneldrogende materiaal voor Pollocks groot formaat dip-paintings van de jaren veertig.

Francis Picabia (1879-1959)

Marcel Duchamp (1887-1968)

Een blik met deze nieuwe verf was goedkoper dan de gemiddelde tube olieverf. Kunstrevoluties staan nooit op zichzelf. Ze zijn een soort chemische reactie van een aantal componenten, een kruising van ontwikkelingen op heel verschillende terreinen vermengd met de talenten van kunstenaars. Philip Ball, Brits chemicus, fysicus en schrijver, voegt daar een component aan toe: de ontdekking van pigmenten (kleurstoffen), bindmiddelen en verven.

Vincent van Gogh (1853-1890)
  
Door toedoen van deze natuurwetenschapper is er aan de geschiedenis van de schilderkunst weer een dimensie toegevoegd. Voor kleurkeuzes en stijlontwikkeling, blijkt beschikbaarheid en materialen net zo doorslaggevend te zijn geweest als persoonlijke artistieke aanleg en culturele context.
Tot nu toe kreeg dit aspect in de kunstgeschiedenis nauwelijks aandacht: het beself ontbrak dat er zonder de auto-industrie geen Donald Judd was geweest; zonder de latere chemiemultinationals als Bayer en CibaGeigh geen impressionisten, geen expressionisten, geen twintigste-eeuwse avant-garde-schilders; zonder de Parijse verfmaker Julien Tanguy geen Van Gogh; zonder de Britse chemicus George Field maar weinig werk van William J.M. Tuner; zonder de kleurentheorie van de Franse Chemicus Michel Eugène Chevreul geen Mondriaan; en zonder de Parijse verffabrikant Edouard Adam geen International Klein Blue, het in 1955 gepatenteerde synthetische pigment-met-bindmiddel waarmee de Franse schilder Yves Klein zijn oeuvre tot stand bracht.

William J.M. Turner (1775-1851)

 
Mondriaan (1872-1944)

HOME